Teknolojinin gelişimiyle birlikte, birkaç yıl öncesine kadar yalnızca bilimsel deneylerin konusu olan insan zihninden elde edilen veriler, bugün dijital ekosistemde yeni bir veri kategorisi adayı olarak kendine yer arıyor. Giyilebilir sensörler ve nöroteknoloji tabanlı uygulamalar, bireylerin karar alma davranışları, tüketim alışkanlıklarına ilişkin düşünsel süreçleri, duygusal tepkileri ve bilişsel performansına ilişkin doğrudan veriler üretebiliyor.

Bu durum, mahremiyetin daha üst seviyelerde korunması gerekliliğini hukuk sistemlerinin gündemine taşıdı.
Veri koruma otoriteleri, nöral verilerin niteliği gereği kişisel verilerin en hassas türlerinden biri olduğunu kabul ediyor ve bu verilerin korunması amacıyla yasal ve teknik tedbirler geliştirmeye başlıyor.

Nöral Veri Düzenlemeleri

Bazı ABD eyaletlerinin, mevcut tüketicinin mahremiyetinin korunmasına ilişkin yasaların nöral verileri de kapsayacak şekilde genişlettiğini gözlemliyoruz.

Bu düzenlemeler, nöral verileri “özel nitelikli kişisel veri” kategorisine dahil ederek; bu verilerin işlenmesini açık rıza alınması, yalnızca belirli ve meşru amaçlarla kullanılması ve güçlü koruma önlemleri altında yürütülmesi şartlarına bağladı.

Nöral Veride Küresel Hareketlenmeler

Eyaletlerin başlattığı bu hareket, artık üst düzey uluslararası otoriteler tarafından da resmi olarak destek görmeye başladı.

Birleşmiş Milletler’in Model Yasa Çağrısı

Ekim 2025 tarihinde BM Kişisel Verilerin Korunması Raportörü Ana Brian Nougrères, Genel Kurul’a sunduğu bir raporla, nöroteknolojilerin getirdiği risklere değindi. Raportör, mahremiyetin insan hakları sistemindeki yeri kapsamında, tüm üye devletlerin kendi ulusal yasalarını oluştururken kullanabileceği uluslararası bir model yasa geliştirilmesi çağrısında bulundu. Bu çağrı, nöral verilerin korunmasına ilişkin tartışmaların artık insan hakları ekseninde değerlendirildiğini vurguladı.

ABD Federal Gündemi: MIND Act of 2025

Eyaletlerin adımlarının ardından, Ekim 2025 itibarıyla ABD Senatosu’na sunulan Bireylerin Nöral Verilerinin Yönetimi Yasası (Management of Individuals’ Neural Data – MIND Act of 2025) teklifi, konuyu federal düzeye taşıdı. Teklif, Federal Ticaret Komisyonu’nun, nöral verilerin işlenmesine ilişkin mevcut mevzuattaki boşlukları belirlemesini ve federal düzeyde yeni bir çatı düzenleme hazırlanmasını öngörüyor.

Nöral verilerin korunmasına ilişkin bu düzenlemeler, kişisel verilerin kapsamını yeniden şekillendiriyor. Hukukun bu yeni alanında, zihinsel süreçlere ilişkin verilerin etik, teknik ve hukuki sınırlarının nasıl belirleneceği, önümüzdeki aylarda uluslararası gündemin temel konularından biri olacağı görüşündeyiz.

Kaynak:

Colorado Gizlilik Yasası (CPA) Değişikliği (HB 24-1058): https://leg.colorado.gov/bills/hb24-1058

Kaliforniya Tüketici Gizliliği Yasası (CCPA) / CPRA Değişikliği (SB 1223): https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202320240SB1223

Montana Genetik Bilgi Gizliliği Yasası (GIPA) Değişikliği (SB 163): https://legiscan.com/MT/text/SB163/id/3212476

Bireylerin Nöral Verilerinin Yönetimi Yasa Teklifi (MIND Act of 2025): https://www.congress.gov/bill/119th-congress/senate-bill/2925/text

BM Özel Raportörü Model Yasa Çağrısı (Ekim 2025):

 https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/10/un-expert-calls-model-law-neurotechnologies-protect-right-privacy

https://docs.un.org/en/A/80/283